De toekomst vormgeven: naar een veerkrachtige samenleving dankzij het onderwijs

Door Iliana Ivanova, Europees commissaris voor Innovatie, Onderzoek, Cultuur, Onderwijs en Jeugd

Op de Internationale Dag van het Onderwijs (24 januari), denken we na over de cruciale rol van onderwijs en opleiding bij het versterken van de Europese economie en samenleving. Onderwijs versterkt mensen — met name jongeren — en maakt hun actieve en geïnformeerde participatie in de samenleving mogelijk. Investeren in onderwijs is investeren in onze toekomst.

De afgelopen jaren hebben de EU-lidstaten, de EU-instellingen en de onderwijsgemeenschap hun krachten gebundeld om de Europese onderwijsruimte (EEA) tot stand te brengen. Dit initiatief geeft uiting aan onze gedeelde visie op hoogwaardig, inclusief onderwijs en een leven lang leren over de grenzen heen voor iedereen.

De Onderwijsruimte is een traject van samenwerking op alle niveaus — Europees, nationaal en regionaal — om de kwaliteit en de kansengelijkheid in het onderwijs te verbeteren. Zij heeft tot doel vaardigheden te ontwikkelen, leerkrachten te motiveren en het Europees hoger onderwijs te versterken en tegelijkertijd onze transitie naar een groene en digitale toekomst te ondersteunen.

Erasmus+ is een belangrijke pijler van de Europese onderwijsruimte. Sinds de oprichting van het programma in 1987 hebben 14 miljoen mensen aan educatieve uitwisselingen kunnen deelnemen. Alleen al in 2022 hebben we bijna 26.000 projecten ondersteund met een begroting van 4 miljard euro. We hebben 73.000 organisaties ondersteund en 1,2 miljoen studenten en leerkrachten reële kansen geboden om in het buitenland te leren. 🌍

De cijfers voor België zijn niet minder indrukwekkend: we hebben 579 projecten gefinancierd met zo’n 120 miljoen euro, waarbij 1995 organisaties betrokken waren en 34.044 personen werden gemobiliseerd.

Er worden ook andere cruciale bouwstenen van de Europese onderwijsruimte ingevoerd, zoals de Erasmus+ Teacher Academies of de onlangs door de EU-lidstaten aangenomen aanbevelingen over digitaal onderwijs en digitale vaardigheden. Deze initiatieven ondersteunen overheden bij het aanbieden van hoogwaardig, inclusief en toegankelijk digitaal onderwijs en digitale opleiding.

Lees ook: Hoe controleer ik plagiaatpercentage vóór ik mijn bachelor- of masterproef indien?

Onze visie is dat iedereen — ongeacht zijn persoonlijke situatie of sociaal-economische achtergrond — de kans moet krijgen om zijn potentieel te benutten. Het initiatief “Pathways to School Success” moedigt de EU-landen aan om alomvattende strategieën vast te stellen voor inclusieve, stimulerende leeromgevingen, waarbij de nadruk ligt op succes en welzijn van leerlingen op school.

Grensoverschrijdende leermobiliteit is een ander essentieel aspect waarbij kennis, vaardigheden en competenties worden verbeterd. Zo worden zowel de inzetbaarheid als de maatschappelijke betrokkenheid van jongeren bevorderd. Het voorstel “Europa in beweging” dat de Commissie in november heeft ingediend, is bedoeld om de leermobiliteit te stimuleren, met bijzondere nadruk op ondersteuning van personen die minder gemakkelijk toegang hebben tot dergelijke mogelijkheden.

In de toekomst zullen we een nieuw belangrijk initiatief lanceren: een gezamenlijk Europees diploma. 🎓 Dit diploma zal de resterende belemmeringen voor mobiliteit wegnemen en de lidstaten helpen bij het bepalen van de voorwaarden voor het succes van universiteiten en studenten. Het zal studenten in staat stellen deel te nemen aan gezamenlijke onderwijsprogramma’s in de hele EU en een diploma te behalen dat hun internationale ervaring, academische uitmuntendheid, talenkennis en cultureel aanpassingsvermogen onder de aandacht brengt. Daardoor worden ze aantrekkelijk voor werkgevers wereldwijd.

De Europese onderwijsruimte is van onschatbare waarde gebleken voor overheidsdiensten en belanghebbenden in het onderwijs in Europa. Ze heeft gezamenlijke antwoorden mogelijk gemaakt op uitdagingen zoals de COVID-19-pandemie en de stroom van Oekraïners die vluchten voor de Russische aanvalsoorlog. Nu de Europese verkiezingen van dit jaar in het verschiet liggen en de Russische aanvalsoorlog ons eraan herinnert dat de waarden die wij in de EU koesteren niet als vanzelfsprekend mogen worden beschouwd, wordt de rol van onderwijs in het opvoeden van verantwoordelijke, actieve burgers nog relevanter.

In 2025 zullen we de balans opmaken van onze verwezenlijkingen en de resterende uitdagingen voor de Europese onderwijsruimte. Daarna geven we de volgende fase van onze samenwerking tot 2030 vorm. We blijven ons samen vastberaden inzetten voor de uitbouw van een nog sterkere Europese onderwijsruimte, waar iedereen een leven lang toegang heeft tot hoogwaardige en inclusieve onderwijs-en opleidingsmogelijkheden.