Leerkrediet: met hoeveel studiepunten start je en hoe werkt het?

Nog voor je aan je hogere studies begint, hoor je de woorden studiepunten en leerkrediet vallen. Je hebt misschien een vaag idee van wat ze betekenen, maar hoe het systeem precies werkt, weten zelfs veel laatstejaars niet. Geen paniek: in dit artikel leggen we stap voor stap uit met hoeveel studiepunten je start, hoe je ze inzet en terugverdient, en wat er gebeurt als je rugzak leeg raakt. ⬇

Kort antwoord: als je je voor het eerst inschrijft aan een Vlaamse hogeschool of universiteit, krijg je een leerkrediet van 140 studiepunten. Voor elk vak dat je opneemt, zet je studiepunten in. Slaag je, dan krijg je ze terug. Slaag je niet, dan ben je ze kwijt. De eerste 60 studiepunten die je behaalt met een diplomacontract, krijg je eenmalig dubbel terug. Na je eerste masterdiploma worden er 140 studiepunten afgetrokken. Raakt je leerkrediet op, dan kan je instelling je inschrijving weigeren of verhoogd studiegeld vragen.

Wat is leerkrediet?

Het leerkrediet is het saldo aan studiepunten dat je als student in het Vlaamse hoger onderwijs op je rekening hebt staan. De Vlaamse overheid noemt het zelf de spiegel van je studiesucces: het toont hoe efficiënt je studeert. Vaak wordt het vergeleken met een virtuele rugzak. Bij de start steek je er 140 studiepunten in, en doorheen je studieloopbaan wordt die rugzak soms zwaarder en soms lichter.

Belangrijk om te weten: studiepunten en leerkrediet zijn niet hetzelfde. Een studiepunt is de maat voor de studietijd van een vak (één studiepunt staat voor 25 tot 30 uur studeren, een volledig academiejaar telt 60 studiepunten). Het leerkrediet is het aantal studiepunten dat je nog kan inzetten om vakken op te nemen. Wil je meer weten over studiepunten zelf, lees dan ons artikel Studiepunten: wat zijn ze en hoeveel heb je nodig?

Het leerkrediet geldt voor alle Vlaamse hogescholen en universiteiten, dus ook voor Nederlandstalige instellingen in Brussel. Franstalige instellingen werken met een ander systeem.

Met hoeveel studiepunten start je?

Iedereen start met 140 studiepunten leerkrediet. Dat saldo krijg je bij je allereerste inschrijving in het hoger onderwijs, ongeacht of je naar de hogeschool of de universiteit gaat en ongeacht welke richting je kiest. Er is geen verschil tussen een professionele of een academische bachelor.

Waarom net 140? Een bachelor telt 180 studiepunten. Met 140 punten kan je dus niet alles in één keer inzetten zonder ooit te slagen. Het systeem gaat ervan uit dat je gaandeweg studiepunten terugverdient door te slagen, zodat je rugzak nooit leegraakt als je behoorlijk vooruitgang boekt.

Hoe werkt leerkrediet precies?

Elk vak in je opleiding heeft een vast aantal studiepunten. Het principe is eenvoudig:

• Inzetten: bij je inschrijving worden de studiepunten van alle vakken die je opneemt afgetrokken van je leerkrediet.
• Terugverdienen: slaag je voor een vak, dan krijg je de ingezette studiepunten terug.
• Verliezen: slaag je niet, dan ben je die studiepunten definitief kwijt. Ook als je gedelibereerd wordt voor een vak, krijg je de studiepunten van dat vak niet terug.

Een voorbeeld: je neemt in je eerste jaar 60 studiepunten op. Je leerkrediet zakt meteen van 140 naar 80. Slaag je voor vakken ter waarde van 48 studiepunten, dan krijg je die 48 terug. Dankzij de bonus (zie hieronder) worden dat er zelfs 96. Voor de 12 studiepunten waar je niet voor slaagde, krijg je niets terug.

De bonus: je eerste 60 studiepunten dubbel terug

Er zit een extra beloning in het systeem. De eerste 60 studiepunten die je behaalt, krijg je eenmalig dubbel terug. Dat hoeft niet in één academiejaar: ook als je er twee jaar over doet om je eerste 60 studiepunten te halen, krijg je de bonus.

Twee voorwaarden om te onthouden:

• De bonus geldt enkel als je ingeschreven bent met een diplomacontract, niet met een creditcontract.
• Zodra je leerkrediet automatisch opnieuw wordt opgebouwd (zie verder), vervalt de bonus.

Rekenvoorbeeld: van 140 naar 200 studiepunten

Stel dat je elk vak van je bachelor in één keer haalt. Dan verloopt je leerkrediet zo:

• Start: 140 studiepunten.
• Jaar 1: je zet 60 studiepunten in (saldo 80) en haalt alles. Je krijgt 60 terug plus 60 bonus: saldo 200.
• Jaar 2 en 3: je zet telkens 60 in en verdient telkens 60 terug. Na je bachelor heb je nog altijd 200 studiepunten.

Die 200 is dus het maximum voor de "perfecte student". Maar geen zorgen: ook met een paar gemiste vakken heb je doorgaans ruim genoeg leerkrediet om je bachelor en master af te werken.

Wat gebeurt er met je leerkrediet na je diploma?

Je diploma heeft een verschillend effect afhankelijk van welk diploma je behaalt:

• Na je bachelordiploma: er gebeurt niets. Je behoudt je volledige leerkrediet en kan er je master mee starten.
• Na je eerste masterdiploma: er worden 140 studiepunten afgetrokken van je leerkrediet. Met wat er overblijft, kan je nog een nieuwe opleiding beginnen.
• Na een tweede masterdiploma: de studiepunten die je daarvoor inzette, ben je kwijt, maar er wordt niets extra afgetrokken.

Zakt je leerkrediet na je master onder de 60 studiepunten, dan wordt het automatisch aangevuld: je krijgt er 10 studiepunten per academiejaar bij, tot je opnieuw aan 60 zit. Meer daarover lees je hieronder.

Drie voorbeelden uit de praktijk

Theorie is één ding, maar hoe ziet dat er concreet uit? Drie herkenbare situaties:

Lotte haalt niet alles in haar eerste jaar

Lotte start met 140 studiepunten en neemt 60 studiepunten op. Haar saldo zakt naar 80. Ze slaagt voor 42 studiepunten en krijgt die dubbel terug, dus 84. Haar nieuwe saldo is 164. De 18 studiepunten van de vakken die ze niet haalde, is ze kwijt. In haar tweede jaar neemt ze die vakken opnieuw op. De eerste 18 studiepunten die ze dan behaalt, worden nog dubbel teruggegeven, want de bonus loopt tot ze in totaal 60 studiepunten heeft behaald.

Youssef verandert in november van richting

Youssef merkt na zes weken dat zijn opleiding niet bij hem past. Hij schrijft zich half november uit en start in een andere richting. Omdat hij vóór 1 december wisselt, krijgt hij alle 60 ingezette studiepunten terug. Zijn leerkrediet staat opnieuw op 140. Had hij gewacht tot februari, dan kreeg hij voor de vakken zonder examen maar de helft terug.

Sara wil na haar master nog een opleiding volgen

Sara behaalde haar bachelor en master met een saldo van 190 studiepunten. Na haar masterdiploma worden er 140 afgetrokken, dus houdt ze er 50 over. Omdat dat minder is dan 60, groeit haar leerkrediet automatisch aan met 10 studiepunten per academiejaar tot ze weer aan 60 zit. Wil ze een master-na-master volgen, dan speelt het leerkrediet trouwens geen rol.

Van richting veranderen: let op deze data

Twijfel je na een paar weken of je wel de juiste keuze maakte? Dan is timing alles. Het moment waarop je van opleiding verandert, bepaalt hoeveel leerkrediet je terugkrijgt voor de vakken waarvoor je nog geen examen aflegde:

• Vóór 1 december: je krijgt de ingezette studiepunten volledig terug.
• Tussen 1 december en 15 maart: je krijgt maar de helft terug. Enkel voor vakken waarvoor je al slaagde, krijg je alles terug.
• Na 15 maart: je bent de studiepunten kwijt, behalve voor de vakken waarvoor je slaagde.

Twijfel je dus, praat dan zo snel mogelijk met de studieloopbaanbegeleider van je hogeschool of universiteit. Een snelle heroriëntering spaart je veel leerkrediet. Nog op zoek naar de juiste richting? Bekijk onze tips over studiekeuze en opleidingen.

Lees ook: De impact van AI op je studiekeuze: kies slim voor de jobs van morgen

Wanneer geldt het leerkrediet niet?

Het leerkrediet speelt een rol bij een inschrijving met een diplomacontract voor een initiële bachelor of master, bij een creditcontract voor losse vakken, en wanneer je tijdens het academiejaar extra vakken bijneemt. In de volgende gevallen heb je geen leerkrediet nodig:

• een graduaatsopleiding;
• een schakel- of voorbereidingsprogramma;
• een educatieve bachelor, als je al een bachelordiploma hebt;
• een educatieve master, als je al een masterdiploma hebt;
• een postgraduaat, een bachelor-na-bachelor of een master-na-master (MaNaMa);
• een examencontract, waarbij je je enkel inschrijft om examen af te leggen voor bepaalde vakken zonder lessen te volgen.

Wat als je studiepunten op zijn?

Heb je niet genoeg leerkrediet meer voor de vakken die je wil opnemen, dan beslist je hogeschool of universiteit wat er gebeurt. Er zijn drie mogelijkheden:

• de instelling laat je gewoon inschrijven;
• de instelling vraagt verhoogd studiegeld voor de studiepunten die niet meer gedekt zijn door je leerkrediet;
• de instelling weigert je inschrijving.

Dat verhoogd studiegeld is wat mensen vaak bedoelen met "studiepunten kopen". Je koopt dus geen leerkrediet bij, maar betaalt een hoger inschrijvingsgeld per ontbrekend studiepunt. Hoeveel dat kost, verschilt per instelling. Check daarom altijd het studiegeldreglement van je eigen hogeschool of universiteit.

Leerkrediet opnieuw opbouwen

Je leerkrediet kan in drie situaties automatisch opnieuw aangroeien, telkens tot een maximum van 60 studiepunten:

• na het behalen van een master, als je saldo onder de 60 studiepunten zakt;
• na een academiejaar waarin je niet ingeschreven was, als je saldo onder de 60 ligt;
• bij een inschrijving na een HBO5-diploma: je saldo wordt dan eenmalig aangevuld tot 60.

In de eerste twee gevallen krijg je er 10 studiepunten per academiejaar bij. Let op: vanaf het moment dat die heropbouw start, vervalt de bonus voor de eerste 60 behaalde studiepunten.

Leerkrediet terugvorderen bij overmacht

Kon je niet deelnemen aan je examens door overmacht, bijvoorbeeld door een ernstige ziekte of een overlijden in de familie? Dan kan je de verloren studiepunten terugvorderen. Dat doe je met een verzoek bij de Raad voor betwistingen inzake studievoortgangsbeslissingen. Je moet de overmacht wel kunnen bewijzen, bijvoorbeeld met een doktersattest. Wacht er niet te lang mee en vraag hulp bij de ombudsdienst of studentenvoorzieningen van je instelling.

Waarom bestaat het leerkrediet?

Het leerkrediet werd ingevoerd om studenten aan te moedigen een bewuste studiekeuze te maken en efficiënt te studeren. Hoger onderwijs wordt grotendeels met publiek geld betaald. Door studiepunten te koppelen aan je studieresultaten, wil de overheid vermijden dat studenten eindeloos van richting veranderen of jarenlang vakken blijven hernemen.

Daarom krijg je ook maar een deel van je leerkrediet terug als je laat van richting verandert. Denk dus goed na over je keuze en durf tijdig bij te sturen als het niet klikt.

Zo hou je je rugzak gevuld: 6 tips

• Kies bewust: doe een oriëntatietest, ga naar infodagen en praat met studenten uit de richting die je overweegt.
• Stuur tijdig bij: twijfel je, verander dan liefst vóór 1 december van richting.
• Neem niet te veel hooi op je vork: wie werkt of het moeilijk heeft, kan met een lichter programma meer studiepunten terugverdienen dan met een overvol programma.
• Onderschat deliberatie niet: gedelibereerde vakken tellen voor je leerkrediet als niet geslaagd.
• Check je saldo regelmatig: zeker vóór je herinschrijving of een switch.
• Vraag hulp: studieloopbaanbegeleiders en ombudspersonen kennen alle regels en uitzonderingen.

Hoe check je je leerkrediet?

Je volledige overzicht vind je in Mijn Burgerprofiel, onder Onderwijs en vorming. Daar zie je per academiejaar hoeveel studiepunten je inzette en terugverdiende. Je hogeschool of universiteit toont meestal enkel je actuele saldo. Een stap-voor-stapuitleg vind je in ons artikel Studiepunten raadplegen: zo check je je leerkrediet in 2 minuten.

Veelgestelde vragen over leerkrediet

Met hoeveel studiepunten start je in het hoger onderwijs?

Je start met 140 studiepunten leerkrediet. Dat geldt voor iedereen die zich voor het eerst inschrijft aan een Vlaamse hogeschool of universiteit.

Hoeveel studiepunten krijg je terug als je slaagt?

Je krijgt de studiepunten van elk vak waarvoor je slaagt volledig terug. De eerste 60 studiepunten die je behaalt met een diplomacontract, krijg je eenmalig dubbel terug.

Wat is het maximum aan leerkrediet?

Wie alles in één keer haalt, heeft na zijn bachelor 200 studiepunten: de startwaarde van 140 plus de bonus van 60.

Wat gebeurt er als je studiepunten op zijn?

Dan kan je hogeschool of universiteit je gewoon laten inschrijven, verhoogd studiegeld vragen of je inschrijving weigeren. Dat beslist elke instelling zelf.

Kan je studiepunten kopen?

Nee, je kan geen leerkrediet bijkopen. Wel kan je instelling verhoogd studiegeld vragen voor de studiepunten die je leerkrediet niet meer dekt. Dat wordt in de volksmond "studiepunten kopen" genoemd.

Verlies je studiepunten als je gedelibereerd wordt?

Ja. Voor een vak waarvoor je gedelibereerd wordt, krijg je de ingezette studiepunten niet terug.

Geldt het leerkrediet ook voor een graduaat of een MaNaMa?

Nee. Voor een graduaatsopleiding, een schakelprogramma, een bachelor-na-bachelor, een master-na-master, een postgraduaat en een examencontract heb je geen leerkrediet nodig.

Krijg je je studiepunten terug als je van richting verandert?

Dat hangt af van het moment. Verander je vóór 1 december van opleiding, dan krijg je de ingezette studiepunten volledig terug. Tussen 1 december en 15 maart krijg je voor vakken zonder examen de helft terug. Na 15 maart ben je ze kwijt, behalve voor de vakken waarvoor je al slaagde.

Geldt het leerkrediet ook in Brussel en Wallonië?

Het leerkrediet geldt aan alle Vlaamse hogescholen en universiteiten, ook aan Nederlandstalige instellingen in Brussel zoals de VUB. Aan Franstalige instellingen in Brussel en Wallonië gelden andere regels, vastgelegd in het zogenaamde décret Paysage.

Waar kan ik mijn leerkrediet raadplegen?

In Mijn Burgerprofiel, onder Onderwijs en vorming. Daar vind je een gedetailleerd overzicht van alle studiepunten die je inzette en terugverdiende.

Bron: de officiële regels over leerkrediet van de Vlaamse overheid. De regels kunnen wijzigen, dus check bij twijfel altijd de officiële website of de studentenadministratie van je instelling.