Enquête of marktonderzoek: hoe bepaal ik de omvang van mijn steekproef?

Het is van essentieel belang dat de juiste steekproefomvang wordt bepaald. Het gaat om het kiezen van een groep mensen met dezelfde kenmerken uit een te bestuderen populatie. Hiermee kan je de generaliseerbaarheid van je onderzoek waarborgen. Met andere woorden, de steekproefomvang moet groot genoeg zijn om de resultaten naar de gehele populatie te kunnen veralgemenen. Als de steekproef te groot is, kan dit leiden tot onnodige kosten en tijdverlies. Maar als deze te klein is, zullen de resultaten niet statistisch significant zijn en kunnen uit de vragenlijst geen betrouwbare conclusies worden getrokken. Hoe bepaal je dan de optimale steekproefomvang?

Bij de berekening van de steekproefomvang moet met drie variabelen rekening worden gehouden:

1. De omvang van de bevolking

De populatiegrootte is het totale aantal mensen in de groep die je met jouw vragenlijst probeert te bereiken. Als je bijvoorbeeld de eetgewoonten in België wilt analyseren, zal de omvang van de populatie het totale aantal Belgische inwoners zijn, d.w.z. meer dan 11 miljoen. Ook als je het succespercentage van je universiteit wilt onderzoeken, is de omvang van de populatie het totale aantal studenten dat aan je universiteit staat ingeschreven.

2. De foutenmarge

De foutenmarge geeft de positieve of negatieve afwijking weer die u toestaat op de resultaten van uw vragenlijst. Stel je voor dat in je steekproef 60% van de studenten aan je universiteit in het eerste semester slagen. Als je een foutenmarge van 4% kiest, kun je er zeker van zijn dat als je alle studenten aan je universiteit had gevraagd, tussen de 56% en 64% van de studenten hetzelfde antwoord zou hebben gegeven. Dit is eigenlijk een fouteninterval. Hoe kleiner het gekozen fouteninterval, hoe groter de steekproef moet zijn. 

Lees ook: 🎓 Ontmoet top business schools tijdens de Business School Fair 2025 in Gent & Leuven

3. Het niveau van vertrouwen

De algemeen gebruikte betrouwbaarheidsniveaus zijn 90%, 95% en 99%. Dit percentage vertelt jou hoe zeker je bent van de foutmarge die je hebt gekozen, dat wil zeggen, "hoe zeker ben je ervan dat je de antwoorden van jouw enquêtedeelnemers vertrouwt? ». Hoe hoger het betrouwbaarheidsniveau, hoe groter de steekproef moet zijn.

Zodra je over deze drie gegevens beschikt, kun je de grootte van de steekproef vinden in de onderstaande tabel. Als je universiteit 500 studenten heeft, en je kiest een betrouwbaarheidsniveau van 95% bij een foutmarge van 5%, dan zullen 217 studenten je enquête moeten beantwoorden zodat de resultaten representatief zijn voor de totale doelgroep. Maar wees voorzichtig, welk percentage van de mensen die worden uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek zal dit ook daadwerkelijk doen? Het doel hier is om een respons te bepalen. Als u ervan uitgaat dat slechts 20 van de 100 gasten uw vragenlijst daadwerkelijk zullen beantwoorden, is uw respons 20%. Vervolgens moet je de enquête delen met 1.085 personen (217*100/20) om 217 ingevulde vragenlijsten te ontvangen.

Om het je gemakkelijk te maken, zijn er rekenmachines beschikbaar die de steekproefgrootte berekenen. Codeer de grootte van de populatie die je wil analyseren, de foutmarge en het betrouwbaarheidsniveau en de geschatte respons die je wil, en laat de software werken. Met één klik geeft het jou het aantal personen dat je moet uitnodigen om deel te nemen om de noodzakelijke steekproefgrootte te bereiken.

Maak hier jouw enquete!