Notities nemen: de Cornell-methode en 20 tips voor studenten

Goede notities nemen doe je in drie fasen: je bereidt de les kort voor, je noteert tijdens de les alleen wat niet in je cursus staat, en je herwerkt je nota's binnen 24 uur. De bekendste techniek daarvoor is de Cornell-methode, waarbij je je blad opdeelt in drie zones: notities, sleutelwoorden en een samenvatting. In dit artikel krijg je die methode stap voor stap, vier alternatieven en 20 concrete tips.

Je nota's zijn de perfecte aanvulling op de boeken en syllabi die je docent voorziet, en vaak de enige plek waar staat wat de prof echt belangrijk vindt. En laat dat nu precies zijn waarover examenvragen gaan.

Maar volledige, bruikbare notities nemen is niet altijd makkelijk. Zeker niet als de docent aan een sneltempo praat zonder slides of PowerPoint. Goed nieuws: notities nemen is geen talent, het is een gewoonte die je kan trainen. Hieronder lees je hoe.

Waarom notities nemen nog altijd het verschil maakt

Wie meeschrijft, doet drie dingen tegelijk: luisteren, selecteren en herformuleren. Dat actieve verwerken is precies wat leerstof laat plakken. Passief luisteren voelt comfortabeler, maar je onthoudt er veel minder van.

Daar komt de vergeetcurve bij. Kort na een les zakt je herinnering aan wat er gezegd is razendsnel weg. Wat je niet hebt opgeschreven, is een week later meestal weg. Wat je wel hebt genoteerd én kort hebt herlezen, blijft hangen.

Nog drie redenen om je nota's serieus te nemen:

• Je ziet waar de nadruk ligt. Een syllabus behandelt alles op dezelfde toon. Je docent niet. Wat hij of zij uitgebreid toelicht, komt vaker terug op het examen.
• Je blijft geconcentreerd. Een pen in je hand houdt je uit je telefoon. Dat is misschien wel het grootste voordeel.
• Je wint tijd in de blok. Wie bruikbare notities heeft, moet in de examenperiode niet opnieuw beginnen te snappen wat er in de les gebeurde.

Notities nemen in 3 fasen: het overzicht

Bijna elke student focust op fase 2 en slaat fase 1 en 3 over. Daar loopt het mis. De volledige aanpak:

1. Voor de les (10 minuten). Je scant de inhoudstafel en het hoofdstuk, zodat je weet welke structuur er komt.
2. Tijdens de les. Je noteert selectief in sleutelwoorden, volgens een vaste bladindeling.
3. Na de les (15 minuten, binnen 24 uur). Je vult aan, verduidelijkt en vat samen.

Reken samen op ongeveer een half uur extra per les. Dat lijkt veel, tot je merkt hoeveel uren blokken je erdoor uitspaart.

Voor de les: 4 manieren om je voor te bereiden

Een les voorbereiden klinkt als iets voor de allerbraafste student, maar het is vooral tijdwinst. Deze vier stappen kosten je tien minuten:

1. Blader je vorige notities door. Besteed een tiental minuten aan de stof van de vorige les of los één oefening op. Zo verlies je het verband tussen de lessen niet uit het oog.
2. Bekijk de inhoudstafel van je cursus. Je weet dan vooraf welke onderwerpen aan bod komen, je hebt al een structuur waarin je je notities kan gieten en je kent de belangrijkste begrippen al.
3. Lees het hoofdstuk dat de docent zal bespreken. Zo weet je welke onderdelen ingewikkeld zijn en kan je je extra concentreren wanneer die aan bod komen.
4. Print het lesmateriaal af. Staan de slides online? Neem ze mee, dan kan je rechtstreeks naast de dia's noteren in plaats van ze over te schrijven.

Tijdens de les: 12 tips om sneller en slimmer te noteren

Kies de juiste plaats in het auditorium

Naast je beste vrienden zitten is gezellig, maar het kost je concentratie. Ga vooraan of in het midden zitten, niet op de laatste rij. Je hoort de docent beter en dwaalt minder af.

Luister bij de start ook echt aandachtig. Veel docenten beginnen met een overzicht van wat ze die les zullen behandelen of met een korte samenvatting van de vorige keer. Dat is gratis structuur voor je notities.

Zet je blad op voor je begint

• Schrijf op elk notitieblad het vak, de datum en het paginanummer. Zo verlies je achteraf geen tijd met sorteren.
• Laat ruimte vrij voor aanvullingen. Schrijf op één zijde van het blad, of verdeel je blad in twee kolommen.
• Werk digitaal? Maak per vak één map en per les één document met dezelfde naamgeving.

Noteer selectief: alleen wat niet in je cursus staat

Je hoeft niet alles te noteren. Een volledige slide overschrijven heeft geen zin, want die slide heb je al. Focus op wat je nergens anders terugvindt:

• voorbeelden en oefeningen die de docent improviseert
• uitleg in andere woorden dan in de syllabus
• verbanden tussen hoofdstukken
• alles wat de docent op het bord schrijft

Luister naar de uitleg en noteer die in je eigen woorden. Let er wel op dat je je eigen interpretatie niet vermengt met wat de docent zei: zet je eigen bedenkingen tussen haakjes of in de marge.

Schrijf in sleutelwoorden en afkortingen

Volledige zinnen kosten te veel tijd. Werk met sleutelwoorden en een vast systeem van symbolen, bijvoorbeeld: = voor "is gelijk aan", > voor "leidt tot", ! voor "belangrijk", ? voor "opzoeken", vb. voor voorbeeld en def. voor definitie. Sleutelwoorden zijn achteraf trouwens net wat je nodig hebt om te studeren en om op je examen gericht te antwoorden.

Volg daarbij de structuur van de slides of je cursus, met dezelfde hoofdstuknummers. En verlies geen tijd aan mooie notities: kleurtjes en perfecte lay-out zijn geen studeren.

Let op de impliciete hints van je docent

Docenten verraden bijna altijd wat belangrijk is, zonder het expliciet te zeggen. Let op deze signalen:

• de docent praat trager of herhaalt iets
• iets wordt op het bord geschreven
• zinnen als "onthoud vooral", "dit is essentieel" of "dit zie je terug"
• een voorbeeld dat uitgebreid wordt uitgewerkt

Zet zulke passages meteen in de marge met een uitroepteken. En pak je spullen niet in voor de les helemaal gedaan is: op het einde zet de docent de essentie vaak nog eens kort op een rij.

Na de les: je notities binnen 24 uur herwerken

Dit is waarschijnlijk het belangrijkste deel, en meteen ook het deel dat het vaakst wordt overgeslagen. Docenten beheersen hun onderwerp, waardoor alles tijdens de les simpel en logisch lijkt. Studenten zijn dan verrast dat diezelfde stof de dag voor het examen ineens onbegrijpelijk is. Vaak ligt dat aan de kwaliteit van de notities, niet aan de stof.

Neem daarom een kwartier per les, binnen 24 uur:

1. Herlees je nota's en check of je alles nog begrijpt. Wat onduidelijk is, markeer je.
2. Vul de gaten aan met je cursus, de slides of de notities van een studiegenoot.
3. Zet je vragen op een lijstje en stel ze aan je medestudenten of aan je docent. Wacht daar niet mee tot de blok.
4. Schrijf een samenvatting van drie tot vijf lijnen per les. Kan je dat niet, dan snap je de les nog niet.

Wie binnen de 24 uur herleest, studeert de leerstof later een pak gemakkelijker in. Je notities delen met studiegenoten is trouwens de snelste manier om te ontdekken wat je gemist hebt.

Wat is de Cornell-methode?

De Cornell-methode is een systeem om notities te nemen waarbij je elk blad opdeelt in drie zones: een brede kolom voor je notities, een smalle kolom links voor sleutelwoorden en vragen, en een strook onderaan voor een samenvatting. De methode werd in de jaren 50 ontwikkeld door Walter Pauk, professor aan Cornell University, en wordt vandaag wereldwijd gebruikt in het secundair en hoger onderwijs.

Het idee erachter is simpel: je notities nemen én je notities verwerken zitten in hetzelfde blad. Je bent dus verplicht om na de les nog even met je nota's aan de slag te gaan.

Lees ook: Van gedacht veranderen na de SID-in: dat is normaal (dit kan je doen)

Hoe maak je een Cornell-schema?

1. Verdeel je blad. Trek een verticale lijn op ongeveer 6 cm van de linkerrand en een horizontale lijn op ongeveer 5 cm van de onderkant. Je hebt nu drie zones.
2. Vul de kop in. Bovenaan zet je vak, datum en onderwerp.
3. Noteer tijdens de les in de rechterkolom. Sleutelwoorden, korte zinnen, schema's. Laat een lege lijn tussen elk nieuw idee.
4. Vul na de les de linkerkolom in. Zet er per notitieblok een sleutelwoord of, nog beter, een examenvraag die je met dat blok kan beantwoorden.
5. Schrijf onderaan je samenvatting. Drie tot vijf lijnen waarin je het hele blad samenvat in je eigen woorden.

Studeren doe je daarna door de rechterkolom te bedekken en enkel naar de sleutelwoorden links te kijken. Kan je het antwoord uit je hoofd geven? Dan ken je die stof. Dat heet actief ophalen, en het werkt beter dan herlezen.

Waarom de Cornell-methode werkt

• Het dwingt je tot herhaling. De linkerkolom en de samenvatting vul je pas na de les in, dus je herwerkt automatisch je nota's.
• Het maakt overhoren makkelijk. Je blad is meteen een oefenexamen, zonder dat je flashcards moet maken.
• Het houdt je bladen overzichtelijk. Eén onderwerp per blad, met een samenvatting die je in één blik terugvindt.
• Het werkt voor bijna elk vak. Van rechten tot biologie, van talen tot economie.

Waar het minder sterk in is: vakken die vooral uit formules, schema's of berekeningen bestaan. Daar werkt een mix met de charting-methode beter.

Cornell-methode op laptop of tablet

Je hebt geen sjabloon nodig om te starten. Op papier trek je twee lijnen met een lat. Op een tablet maak je één Cornell-sjabloon in je notitie-app en dupliceer je dat per les. In Word of Google Docs volstaat een tabel met twee kolommen en een extra rij onderaan.

4 alternatieve notitiemethodes (en wanneer je ze gebruikt)

De outline-methode

Je werkt met niveaus van indentatie: hoofdpunten links, details ingesprongen. Ideaal voor lessen die netjes de syllabus volgen. Snel en overzichtelijk, maar minder geschikt als de docent springt tussen onderwerpen.

Mindmapping

Je zet het centrale begrip in het midden en werkt met takken naar buiten. Perfect voor vakken waarin verbanden belangrijker zijn dan de volgorde, zoals marketing, psychologie of biologie. Minder handig voor lange, lineaire betogen.

De charting-methode

Je maakt een tabel met kolommen op voorhand, bijvoorbeeld "wet", "jaartal", "gevolg". Tijdens de les vul je enkel in. Fantastisch voor vergelijkende stof: rechtsvormen, historische periodes, therapieën, boekhoudregels. Je moet wel vooraf weten welke kolommen je nodig hebt.

De sentence-methode

Je schrijft elk nieuw idee op een nieuwe lijn, genummerd. Weinig structuur, maar heel snel. Gebruik dit als noodoplossing bij een docent die te snel praat, en herwerk je nota's daarna zeker volgens Cornell.

Welke kies je? Vuistregel: Cornell als standaard, charting voor vergelijkende vakken, mindmapping voor conceptuele vakken, outline bij goed gestructureerde lessen en sentence als je moet overleven. Test elke methode twee weken voor je beslist.

Notities nemen op papier of op laptop?

Onderzoek naar handgeschreven versus getypte notities suggereert dat studenten die met de hand schrijven beter presteren op begripsvragen. De verklaring: typen gaat zo snel dat je letterlijk kan meeschrijven, terwijl je met de hand verplicht bent om te selecteren en te herformuleren.

Kies papier als je snel afgeleid bent, als je vak veel schema's en formules bevat, of als je merkt dat je aan het typen bent zonder na te denken.

Kies laptop of tablet als je handschrift onleesbaar is, als je veel moet doorzoeken, of als je je notities makkelijk wil delen. Werk dan wel offline of met je meldingen uit.

De beste combinatie voor veel studenten: met de hand of met een stylus noteren tijdens de les, en daarna digitaal herwerken.

De 6 fouten die studenten het vaakst maken

1. Alles willen noteren. Je wordt een stenograaf in plaats van een student.
2. Slides letterlijk overschrijven. Die info heb je al. Noteer wat de docent er mondeling aan toevoegt.
3. Nooit herlezen. Notities die je pas in de blok voor het eerst terugziet, zijn half verloren.
4. Te veel tijd in lay-out steken. Vier kleuren markeerstift is uitstel, niet studeren.
5. Geen ruimte laten. Zonder witruimte kan je later niets meer aanvullen.
6. Notities van anderen blind overnemen. Nuttig als aanvulling, gevaarlijk als vervanging.

Veelgestelde vragen over notities nemen

Hoe werkt de Cornell-methode precies?

Je verdeelt je blad in drie zones. Tijdens de les noteer je in de brede rechterkolom. Na de les vul je links sleutelwoorden of vragen in en schrijf je onderaan een samenvatting van drie tot vijf lijnen. Om te studeren bedek je de rechterkolom en overhoor je jezelf met de vragen links.

Hoeveel ruimte moet elke zone van een Cornell-blad innemen?

Ongeveer 6 cm voor de linkerkolom, de rest van de breedte voor je notities, en ongeveer 5 cm onderaan voor je samenvatting. Op een A4 komt dat neer op een kwart links en een vijfde onderaan. Exacte millimeters maken niets uit.

Wanneer moet ik mijn notities herlezen?

Binnen 24 uur na de les, en daarna kort na een week en na een maand. Die gespreide herhaling kost samen minder tijd dan één lange herleessessie in de blok en levert veel meer op.

Is het beter om met de hand of op laptop notities te nemen?

Met de hand schrijven dwingt je om te selecteren en te herformuleren, wat je begrip helpt. Typen is sneller en makkelijker te doorzoeken, maar verleidt tot letterlijk meeschrijven. Twijfel je? Noteer met de hand tijdens de les en herwerk digitaal na de les.

Wat doe ik als de docent te snel praat?

Val terug op de sentence-methode: één idee per lijn, genummerd, in afkortingen. Laat gaten open en zet een vraagteken waar je iets mist. Vul die gaten binnen 24 uur aan met de slides, je cursus of de nota's van een studiegenoot.

Moet ik alles noteren wat de prof zegt?

Nee. Noteer vooral wat je niet in je cursus of in de slides terugvindt: voorbeelden, oefeningen, andere formuleringen en verbanden. Alles overschrijven is de meest voorkomende reden waarom studenten de les niet meer kunnen volgen.

Werkt de Cornell-methode ook voor wiskunde en exacte vakken?

Deels. Voor definities en stellingen werkt ze goed: links de naam van de stelling, rechts de uitwerking. Voor lange berekeningen is een gewoon oefeningenschrift of de charting-methode praktischer. Combineer gerust.

Zet je notities om in punten

Betere notities nemen is een van de weinige studietips die meteen resultaat geeft. Begin klein: kies één vak, gebruik deze week de Cornell-methode en werk na elke les je blad af. Na twee weken merk je het verschil in je begrip, en in de blok in je tijd.

Meer studietips? Bekijk onze 6 bewezen tips om te studeren, de 5 gouden regels voor je blokperiode en 10 apps die je studie zullen redden. Snap je een vak echt niet meer? Dan helpt extra uitleg bij je vakken je verder. En wil je naast je studies bijverdienen zonder je punten te riskeren? Ontdek alle studentenjobs op Student.be.